ميرزا شمس بخارايى

55

تاريخ بخارا ، خوقند و كاشغر ، بخارايى

را بر كنار ساخت و به جايش ، عبد المؤمن پسر دوازده سالهء او را به فرمانروايى بخارا برگزيد و زمام اختيار بخارا را به محمّد رحيم آتاليق واگذارد . محمّد رحيم پس از به دست آوردن اين پيروزى ، به دستور نادر شاه رهسپار بخارا شد . همچنين نادر در 20 ربيع الثانى 1160 ه . ق / 1747 م ، حسن خان سردار را به بخارا فرستاد تا به يارى محمّد رحيم اتاليق ، امور آن سرزمين را حلّ و فصل كنند . محمّد رحيم خان پس از ورود سرداران ايرانى مجلسى ترتيب داد و نامه‌اى را كه در آن نادر ، ابو الفيض خان را از فرمانروايى بخارا عزل كرده بود ، به آنان نشان داد : « چون در اين وقت رحيم خان آتاليق تركستان و جمعى ديگر از ايناقان و توقسه بايان و قوشبيگيان به عرض اقدس رسانيدند كه شاه ابو الفيض در امورات سلطنت عاجز ، و در سپاهيگرى و اقليم گشايى مهمل است . در اين وقت آن را عزل فرموديم . عبد المؤمن خان ولد او را به سلطنت و صاحب اختيارى ممالك تركستان سرافراز و برقرار ساختيم . » « 1 » بهبود خان و ديگر سرداران ايرانى با توجه به نامهء نادر شاه دست به كار شدند . نخست ابو الفيض خان را در « باغ قلندر خانهء رحيم خان » محبوس كردند و به تاريخ 2 رجب 1160 ه . ق / 1747 م ، عبد المؤمن پسر ابو الفيض خان را - كه در آن وقت دوازده سال بيش نداشت - به فرمانروايى بخارا برگزيدند و بدينگونه رحيم خان راه رسيدن به قدرت را مىپيمود . « 2 » گفته شد كه نادر در برابر قيامهاى پراكنده كارى از پيش نبرد و سرانجام در اواسط بهار 1160 ه . ق / 1747 م ، كشته شد . هنگامى كه خبر قتل نادر به بخارا رسيد ، ابو الفيض خان به مدرسهء مير عرب پناه برد تا به يارى سرداران ايرانى ساكن بخارا ، جان به سلامت برد ؛ امّا محمّد رحيم خان فرصت را از دست نداد و او را در همان مدرسه از پاى در آورد و به دوران حكومت استرخانيان در بخارا پايان بخشيد . « 3 » پس از كشته شدن ابو الفيض خان ، سلسلهء ديگرى از دودمان چنگيزيان روى كار

--> ( 1 ) . عالم آراى نادرى ، ج 3 / 1120 . ( 2 ) . مأخذ پيشين . ( 3 ) . كشكول سليمى / 256 ، 257 .